Avrupa, doğal gaz fiyatlarındaki ani artış ve düşük depolama seviyeleri nedeniyle kış mevsimine giriyor. CNBC-e’nin Euronews’ten aktardığına göre, gösterge gaz fiyatı 2026 başından bu yana yaklaşık yüzde 234 yükseldi. Avrupa Birliği’nin (AB) depolarında doluluk oranı ise 24 Ekim tarihi itibarıyla yüzde 74,6 seviyesine ulaştı.
Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü (IEEFA) tarafından yapılan değerlendirmeye göre, bu oran, kayıtların tutulmaya başladığı 2011 yılından bu yana aynı dönemdeki en düşük seviye olarak kaydedildi. Analistler, Avrupa’nın mart ayına kadar dayanabilmek için gaz tüketimini azaltmak zorunda kalabileceğine dikkat çekiyor.
GAZIN MEGAVATSAATİ 97,64 EUROYA ULAŞTI
Avrupa’nın gösterge gaz fiyatı olan Hollanda merkezli TTF vadeli işlem kontratı, ocak ayının başında megavatsaat başına yaklaşık 28 eurodan işlem görüyordu. Fiyat pazartesi günü kısa bir süreliğine 97,64 euroya ulaştıktan sonra 96 euro civarında dengelendi.
Fiyatlar, Ağustos 2022’de görülen tarihi zirve olan 340 euro üzerindeki seviyelerin altında kalıyor. Ancak haberde mevcut endişenin daha çok fiyat seviyesinden ziyade yükseliş yönü üzerine olduğu vurgulanıyor.
IEEFA’nın Avrupa Baş Enerji Analisti Ana Maria Jaller-Makarewicz, “Rüzgar enerjisi üretimi ve hava durumları, Avrupa’nın bu kış gaz arzının ne denli daralacağını ve fiyatların ne kadar yükselebileceğini belirleyecek” şeklinde konuştu. Jaller-Makarewicz’e göre talebin azaltılması, Avrupa’nın elindeki en önemli kontrol aracını oluşturuyor.
ORTA DOĞU’DAN MAYIS’TAN BERİ GÖNDERİM YOK
Habere göre İran ile yaşanan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, Avrupa’yı önemli tedarikçilerinden biri olan Katar’ın gazından mahrum bıraktı. Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Bruegel’in verileri, Orta Doğu kaynaklı sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) geçen yıl AB’nin toplam LNG ithalatının yaklaşık yüzde 8’ini oluşturduğunu göstermektedir. Mayıs ayından bu yana bölgeden herhangi bir sevkiyat yapılmamıştır.
Azalan kargoların yerine alternatif kaynakların bulunması gerekiyor; fakat daralan küresel pazarda bu kaynaklara Asyalı alıcılar da ilgi göstermekte.
Arz üzerindeki bir diğer baskıyı da Rus LNG’sine yönelik yasak hazırlıkları oluşturuyor. Bruegel verilerine göre Rus LNG’si, yılın ikinci çeyreğinde AB’nin LNG ithalatının yaklaşık beşte birini oluşturmaya devam etti. AB, Ocak 2027 itibarıyla Rus LNG’sini tamamen yasaklamayı planlıyor.
Jaller-Makarewicz, IEEFA’nın Ekim başında yayımlanan çalışmasına atıf yaparak ocakta yürürlüğe girecek yasak da göz önünde bulundurulduğunda AB’nin geçen kışa göre yaklaşık yüzde 7 daha az gaz kullanmasının gerekebileceğini dile getirdi.
BAZI ÜLKELER KIŞ STOKLARINI KULLANMAYA BAŞLADI
Katar gazının kesilmesiyle Avrupa yaz boyunca rezervlerini yeterince dolduramamıştır. Bruegel’e göre AB depolarının 24 Ekim’deki yüzde 74,6’lık doluluk oranı, geçen yıl aynı dönemde yüzde 82,9 iken; bu yıl ise yüzde 98,5 düzeyindeydi.
24 Ekim ile sona eren haftada rezervlerdeki günlük değişimler neredeyse sıfır düzeyinde kaldı. Bazı ülkeler Kasım gelmeden kışlık stoklarını kullanmaya başladı. Avusturya’da ekim ortasında yüzde 69,3 olan doluluk oranı yüzde 67,2’ye düştü; geçen yıl ise bu oran yüzde 84’tü.
MART SONU İÇİN YÜZDE 17-20 DOLULUK TAHMİNİ
Enerji araştırma şirketi Wood Mackenzie, Avrupa’daki depoların doluluk oranının mart sonunda önceki tahminlerin de altına inerek yüzde 17 ile yüzde 20 arasında kalmasını öngörüyor.
Şirketin Avrupa Gaz ve LNG Direktörü Tom Marzec-Manser ise bu tahminin normal bir kış geçirilmesine ve Orta Doğu’daki çatışmanın yıl sonuna kadar sona ermesine dayandığını ifade etti. Senaryo ayrıca Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin de başlangıçta olağan üretim seviyelerine geri dönmesini öngörmektedir.
Marzec-Manser El Niño etkisi nedeniyle genel beklentilerin tersine sert bir kış yaşanması durumunda depolama seviyelerinin çok daha düşük olabileceği uyarısında bulundu. Böyle bir durumda fiyatların daha da artması ve kış döneminin boş stoklarla geçmesi beklenirken gelecek yaz için yoğun bir dolum süreci gereksinimi doğabilir.
Savaşların hızla sona ermesinin hemen rahatlama sağlamayacağına dikkat çeken Marzec-Manser küresel LNG piyasasının dengelenmesinin ancak 2028 sonbaharını bulacağını öngörüyor. Bu nedenle Avrupa’da toptan gaz fiyatlarının uzun süre yüksek kalabileceği belirtiliyor.
